Doğal Gaz KDV Oranı ve Vergi Adaleti *

Enerya Konya Gaz Dağıtım Anonim Şirketi, 09.01.2022 tarihinde okunup 13.01.2022’de düzenlenen doğal gaz faturamı, 14 Ocakta e-posta adresime göndermiş. Kaç para gelmiş diye merak ettim. Telefonumda açamadım. Remi bir kurum bilgisayarında açmayı denedim. Kurum sakıncalı bulduğu için sayfayı engelledi. İki gün, gelen faturamın meblağını görmeden işime gücüme koyuldum. Sonunda ne zamandır açmadığım evdeki bilgisayarımı açarak faturaya baktım. 547,89 TL’yi görünce sevindim. 550,00 lirayı görmemişim dedim. Ama sevincim fazla sürmedi. Çünkü benim gördüğüm ara toplammış. Faturanın toplamı 645,00 lira imiş. Ara toplama KDV eklenmiş. Bu da 98,62 lira tutmuş. Bu vesileyle devletin doğal gazdan aldığı verginin yüzde 18 olduğunu öğrenmiş oldum. 

Alınan bu yüzde 18'lik dolaylı vergi, bana fazla geldi. Her daim vatandaşını yanında gören devlet, ısınma gibi zorunlu olan doğal gazdan bu kadar yüksek vergi almayarak vatandaşının yanında olduğunu pekâlâ gösterebilir, faturaların yüksek geldiği kış aylarında bu oranı yüzde 8'e düşürebilir, yaz dönemlerinde bu oranı yeniden yüzde 18'e yükseltebilirdi. Sembolik olan TRT payını kaldırıncaya kadar doğal gazdaki vergiyi asgariye indirebilirdi. Bu da vatandaşın bir derdine derman olurdu. Devlet bunu yapamaz mıydı? Yapardı. Yeter ki dert edinsin. Gördüğüm kadarıyla devleti yönetenlerin böyle bir derdi yok. Dertlendikleri başka alanlar ve sektörler var ki onların vergilerini hemen indirebiliyor, öteleyebiliyor.

Burada devlet vergi almasın mı diyebilirsiniz. Alsın elbet. Zira devlet vergiyle ayakta durur, hizmetleri vergiyle yürütür. Ama makul olan vergiden uzaklaşmamak gerek. Dolaysız vergiden doğru dürüst vergi alamıyorum, kayıt dışından vergi kaçıranlarla mücadele edemiyorum diye tüm yükü, dolaysız vergi yoluyla vatandaşın sırtına yüklemek hakkaniyete sığmaz. Hele fiyat istikrarının olmadığı, ürünlerin fiyatlarının sürekli yukarıya doğru güncellendiği, bundan doğal gazın da nasibini aldığı günümüzde, şu vatandaşa bir de ben vurayım demeyecek devlet. Hoş, bizden yüzde 18 değil, yüzde yüz vergi de alsa bu aldığı vergi, devletin dişinin kovuğunu bile doldurmaz. Çünkü bu tür vergilerle devletin borcu ödenmediği gibi alınan borcun faizi bile ödenmez.

Neden böyle diyorum. Çünkü doğal gazda uygulanan % 18'lik verginin dışında devletin aldığı vergi çeşitleri o kadar çok ki say say bitmez. Elini veren vergiden kendini kurtaramaz. Devletin gözünü tıpkı şu hadiste olduğu gibi ancak toprak doldurur: "Âdemoğlunun iki vadi dolusu altını olsa üçüncüsünü ister. Onun karnını ancak toprak doldurur...” (Buhârî, Rikâk 10). 

Burada devletin vatandaşlardan aldığı vergilere kısaca değinmek isterim. Devlet iki çeşit vergi almaktadır. Bunlar dolaylı ve dolaysız vergilerdir. Dolaylı vergiler:  “Katma değer vergisi (KDV), özel tüketim vergisi (ÖTV), gümrük vergileri, banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV). Dolaylı vergilerin özelliği, yansıtılması kolay vergilerdir. Kazanç veya gelir yerine, harcamalar üzerinden alınırlar. Verginin şahsileştirilmesi güçtür. Başka bir deyişle, dolaylı vergilerde vergiyi yüklenenin gelir düzeyi, medeni durumu ve benzeri şahsi özellikleri dikkate alınamaz”. “Dolaysız vergiler, kişilerin gelir veya kazançları üzerinden alınan vergilerdir. Gelir vergisi, kurumlar vergisi dolaysız veya doğrudan vergilere örnektir. Bu vergilerin yansıtılması dolaylı vergilere nispeten güçtür”. Dolaylı ve dolaysız vergileri kıyaslarsak, “Genel olarak dolaysız vergilerin, dolaylı vergilere kıyasla daha adil oldukları kabul edilir. Bunun nedeni ise; dolaysız vergilerin, yükümlünün ekonomik gücüne göre vergilendirme olanağının daha fazla olmasıdır. Ancak dolaylı vergilerin yükümlüsü anonim olduğu için, bu vergilerin şahsileştirilebilmesi mümkün değildir.”

Yukarıda da değindiğim gibi devlet vergi alsın. Yalnız devletin adalet ayaklarından bir tanesi de vergidir. Devleti yönetenlerin vergi konusunda adaleti gözetme gibi bir yükümlülükleri vardır. Dolaysız vergi adıyla aldığı vergilerde, kişilerin kazancının hesaba katılmadığını düşünürsek, zenginimiz de fakirimiz de aynı vergiyi ödüyor ve bu bir haksızlıktır. Bunun ayrımı zor olsa da adaletin gereği olarak devlet, insanların gelirine göre ÖTV ve KDV ayarlaması yapabilir; zenginden daha çok, fakirden daha az vergi alabilir. Devlet isterse bunu çözebilir. Yeter ki dert edinsin.

*19/01/2022 tarihinde Barbaros ULU adıyla Anadolu'da Bugün gazetesinde yayımlanmıştır.

Zoruma Gidiyor *

—Baba, sen eskiden çok sevdiğin üçü bir pakette, yulaflı bisküvi alırdın. Evde hiç eksik olmazdı. Ne oldu, sevmez mi oldun artık? Haliyle biz de nasiplenemez olduk. 

—Sevmez olur muyum evlat. Eksikliğini her geçen gün daha çok hissediyorum. 

—O zaman niye almıyorsun? Bak, yeni marketten geldin. Unutuyor musun yoksa? 

—Yok evlat. Unutur muyum hiç. Az önce ve diğer gittiklerimde bisküvi reyonuna varıyorum. Elime de almadan bakıp bakıp hasretini gideriyorum. 

—O zaman niye almıyorsun? 

—Almıyorum değil, alamıyorum. 

—Niye ki? 

—Yanına varılmıyor da ondan. 

—At ile deve mi sanki? Pahalı olsa ne kadar olur? 

—5,25 gibi bir fiyata alıyordum daha bir iki ay önce. Geçen hafta üç harfliler adı verilen markete girdim. Fiyatı 8,50 olmuş. Annah, alınır mı bu fiyata dedim. Almadım. İkinci bir gidişimde geçen gördüğüm etiket yanlış olmalı, düzeltilmiştir dedim. 

—Aynı duruyor mu fiyatı? 

—Nerede? Keşke aynı fiyata kalsaydı. Yeniden fiyat güncellemesi yapılmış. Yeni fiyatı 10,90 olmuş. 

—Hadi canım. Ne olacak böyle? 

—Ne olacağı yok. Durumumuz bu. Ben fiyatı 8,50 iken almadığıma yanıyorum. Yarın da 10,90'da iken almadığıma pişman olacağım. Sen en iyisi yulaflı bisküviyi unut. 

—Gücümüz yok mu almaya?

—Alırız evlat. Eski günlerde nasıl daha fazlasını alıyorsak yine alırız.

—O zaman ne?

—Dün aldığım fiyatların bu kadar uçması zoruma gidiyor.

—Çok karamsarsın. İleride belki düzelir. 

—Herkes bu konuda umutsuz vaka. Bir kişi hariç.

—Kim o? 

—İlgili bakan. 

—Ne diyor?

—Gözlerime bakın, ışıltıyı ve parıltılı göreceksiniz, 2023 Haziranında tek haneye ineceğiz diyor. 

—O zaman gözlerine bakalım.

—Baktım evlat, dönüp dönüp baktım, hala da bakıyorum ama bir ışık ve parıltı alamıyorum. Mübarek dibine ışık veriyor sanki.

—Niye 2023? 

—O zaman seçim var. Enflasyonda tek haneyi o tarihte görecekmişiz. Göreceğimiz o tek haneli enflasyon da ABD’nin 40 yıldır görmediği enflasyon civarlarında olacak.

—Desene seçim olmasa bol enflasyonlu hayat devam edecek. İyi ki seçimler var bu ülkede. Değilse kimsenin aklına gelmeyecek bu enflasyon.

—Bu arada sana bir kötü haberim daha var. Hani şu çok sevdiğin çikolata vardı ya.

—1,90-2.00 liraya aldığın. 

—Evet, işte o. O da 3,50 lira olmuş. 

—Vay anam vay!

—Anan ya! Eskiden anan ağlardı. Bundan sonra beraber ağlarsınız. 

—Sen?

—Bende ağlayacak takat kalmadı… 

*26/01/2022 tarihinde Barbaros ULU adıyla Anadolu'da Bugün gazetesinde yayımlanmıştır.

Parti Kurmalısın *

—Şu kadar yıl çalışıp çabaladım. Hepsinde de başarılı oldum sayılır. Bunca yıl tecrübe edindim. Bu tecrübelerimi taçlandırmak istiyorum. Bana ne önerirsin, hangi alanda boy göstereyim?

—Tecrübelerin hangi yönde ise o alana yönel. Hangisinde daha iyisin?

—Hepsinde.

—Özelliklerinden biraz bahsedebilir misin?

—İyi bir laf cambazıyım. Dilim her tarafa döner. İyi bir hatibim. Kavgacıyım. Saldırır ve iyi savunma yaparım. Bugüne kadar kimse beni yenemedi. En beğendiğim yönüm, insanları ikna kabiliyetim var. Kitleleri ardımdan sürükleyecek kadar Allah vergisi lider özelliğim var. Nabza göre şerbet veririm. Konuşmayı çok severim.

—Dini yönün nasıl?

—Mükemmel. Tüm referanslarım dindir. İyi Kur’an okurum. Bildiğim baya ayet ve hadis var. Neden sordun?

—Referans aldığın bu dini sosyal, siyasi ve ekonomi alanında kullanabilir misin?

—Bu tam benim işim. Neden sordun?

—O zaman siyasete atılmalısın. Çünkü bu vizyonunla bu alan tam sana göre.

—Ama çok parti var. Çoğu da tabela partisi hüviyetinde. Büyükler ise bir kliği temsil ediyor. Buradan bana ekmek çıkar mı?

—Çıkar hem de çok çıkar. Bir ömür boyu buradan ekmek yersin. Dini yönün nasıl diye ondan sordum.

—Beni bu durumda hangi parti kabul eder?

—Bir partiye girmene gerek yok. Kendin bir parti kur.

—Başarılı olur muyum?

—Yüzde 100

—Nasıl olacak bu?

—Bildiğin dini siyasete sokacaksın. İki sözünün biri din, iman, ahlak, maneviyat, Kur’an, ayet, hadis, nass, Allah, peygamber olacak. Slogan ve hamaseti hiç elinden bırakmayacaksın.

—Ne işe yarayacak bu?

—Bu halk bu tür söylemlere bayılır. Bir de dini eğitime ağırlık ver. Camiler aç, halkın arasına gir, ara sıra Kur’an oku. Bazı sembolleri ağzından hiç düşürme. Tüm dertlerin çözümünde dini referans göster. Karşı çıkan ya da cevap veren olursa onları din düşmanı ilan et. Kurduğun bu parti kısa zamanda iktidara gelir ve iktidarı elinden kimse alamaz. Böylece sen de tecrübelerini taçlandırmış olursun.

—Çok teşekkür ediyorum.

*23/03/2022 tarihinde Anadolu'da Bugün gazetesinde Barbaros ULU adıyla yayımlanmıştır.