Bir Cacık Olmaz

18 Şubat 2026 Çarşamba gününü Ramazanın ilk günü ilan edip oruca başlayan ülkeler:

Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, Kuveyt, Fas, Yemen, Tunus, Cezayir, Filistin, BAE, Lübnan, Afganistan İslam Emirliği.

19 Şubat 2026 Perşembe gününü Ramazanın ilk günü ilan edip oruca başlayan ülkeler:

Türkiye, Mısır, Suriye, Ürdün, Umman Sultanlığı, Endonezya, Singapur, Irak, Avustralya, Malezya, Brunei, Tayland, Libya.

Ramazana, 18 ve 19'unda başlayacağı yazılıp çizilen ülkeler bunlar. Hilal görülmedi daha deyip 20'sinde başlayacak halkı Müslüman olan başka ülke var mı bilmiyorum.

İslam dünyasının ramazana başlama ikilemi bu seneye mahsus değil. Bildim bileli böyle. Suudi Amerika'nın başı çektiği bir kısım ülkeler genelde 1 gün önce diğerleri de bu yıl olduğu gibi ertesi günü başlar ramazana. Bu ikilem sadece ramazana başlarken değil, ramazan ve kurban bayramına girerken de kendini gösterir.

Bu yıl 18 Şubatta oruca başlayanlar öyle zannediyorum, hilali çıplak gözle gözlemleyenler. 19 Şubatta başlayanlar ise hesap, kitap ve takvime göre hareket edenler.

Garipsedim mi bu durumu? Hayır. Ancak üzüldüm. Hatta bu oruca başlama ikiliğini görünce, bu İslam dünyasından bir cacık bile olmaz dedim.

Burada bir hakkı da teslim edeyim. Oruca, bilimsel veriler ışığında hesap ve kitap yaparak başlatan ülkeleri buradan tebrik ediyorum.

Bilim ve teknolojinin ilerlediği günümüzde, güneş ve hilalin her hareketi bilinmekte. Güneşin ne zaman doğacağı ne zaman batacağı, hilalin ne zaman görüneceği bellidir. Güneş ve ay şu gün erken doğayım, bugün geç doğayım ya da görüneyim hesabı yapmaz. Yani neyse o. Durum böyle olunca ramazana başlamak ve bayrama girmek için ayrıca çıplak gözle hilali izlemeye gerek yok.

Fakat gel gör ki hilal göründü, görünmedi tersanesi, temcit pilavı gibi her ramazanda önümüze konur. Farklı günlerde oruca başlayarak insanımızın kafası karıştırılır.

Bugün hilalin hareketlerinin izlenmesi için çok zeki olmaya gerek yok. Normal bir zekaya sahip biri bile bu teknolojik imkanlarla çıplak gözle hilalin izlenmesine gerek olmadığını bilir. Aynı şekilde peygamberin oruca başlamak için "Biz ümmi bir toplumuz" derken neyi kastettiğini anlar. Yani hilalin hareketlerini hesap ve kitapla ölçtüğünüz zaman ayrıca çıplak göze gerek yok demektir bu. Gel de bu çağda hala çıplak gözle hilali görmeyi şart koşanlara anlat.

Bilim ve teknolojinin; hesap, kitap ve ölçüyle tespit edip takvimle ortaya koyduğu hilalin görünmesi olgusunu kabul etmeyip çıplak gözle hilali izleme şartını koşanların hepsi; bilim ve teknolojinin ürettiği her türlü imkandan yararlanıyor. Arabaya biniyor, cep telefonunu kullanıyor. Nedense iş hilale gelince bilimi hemen göz ardı ediveriyor. Ne yaman çelişki bu böyle. Görünen o ki bu çağda hala çıplak gözle hilali görmede direnen zihniyet, gelişimini sağlayamamış ilkel kabileleri andırıyor.

Hayırlı ramazanlar.

Bunlar da Olmuş Bir Çalışan

Bir fıkra anlatılır: Biri muhtar seçilmiş. Seçildikten sonra hal ve hareketleri de değişmiş. Değişen alışkanlıklarından biri de kahvaltıyı balkonda yapmak olmuş.

Bir gün yine balkonda kahvaltı yaparken aşağıdan gelip geçenleri hanımına göstermiş ve "Bak hanım! Daha dün biz de şunlar gibiydik" demiş.

Böyle tiplere ne oldum delisi ya da ne oldum budalası denir. En küçük bir makam ve ünvanda bile kendilerini önemli biriymiş sanırlar.

Bu fıkra şuradan aklıma geldi. Şimdiki adı nedir bilmiyorum. Eskiden İŞKUR aracılığıyla okul ve kurumların temizlik vs. işlerini görsün diye on aylığına geçici çalışan gönderilirdi. Şimdi de gönderiliyor. Geçici olmaya geçici. Belki statüleri farklı olabilir.

Bizim kuruma da önce birini gönderdiler. Üniversite mezunu gençten biri idi. Bir iki gün çalıştı. Sonra başka bir yerde iş bulmuş. Bizdeki işi bıraktı. 

Bir hafta sonra biraz yaşlı bir kadın geldi. 10-15 gün sonra da gençten bir kadın geldi. Her ikisi de çalışıyor şimdi.

Çay almaya gittiğim zaman gördüm. Saat 10.00-10.30 suları. Önlerine küçük bir masa koymuşlar. Kahvaltı yapıyorlar.

Sizin için yazı konusu bile olmayabilir bu kahvaltı ama benim için bir yazı konusu. Zira bunları görünce yukarıdaki muhtar fıkrası geldi. Dedim kendi kendime: Bunlar da olmuş bir muhtar, pardon çalışan.

Çalışan ne alaka derseniz, meselenin özü şu. Her çalışan değil de çalışanların çoğu evlerinde kahvaltı yapmaz. Varınca iş yerinde yapar. Kimi de yolda giderken bir eliyle araba sürerken diğer eliyle de yolu üzerindeki simitçiden aldığı simit ve pohaçayı yiyerek kahvaltısını yapar.

Yolda giderken ya da işine vardıktan sonra işi arasında kahvaltı yapmak bu ülkede bir sektör haline geldi. Nedense evlerde pek kahvaltı yapmaz olduk. Gerekçe olarak da ya vakit mi var diyoruz ya sabah sabah uykulu yapamıyorum diyoruz ya da kahvaltı yapıncaya kadar biraz daha uyurum diyoruz.

Sebep ve gerekçemiz ne olursa olsun, hangi saat olursa olsun, kahvaltı yapmadan evden çıkmamak gerektiğini düşünüyorum. İş yerinde kahvaltı işimizi aksatır, yolda giderken yenen ise ayakta yemek gibidir. Üstelik yenen şeyler de simit vb. şeyler. Ekmek türüdür bunlar. Kilo yapmaktan, öğle olmadan acıktırmaktan başka bir işe yaramaz. Her şeyden geçtim. Kahvaltıyı evde yapmayacaksak o güzelim mutfakları evde süs olsun diye mi dizayn ediyoruz.

Bizim geçici elemanlara gelirsek. Size ne oluyor be kardeşim. Haydi diğerleri yıllardır çalışarak kahvaltıyı dışarıda yapıyor. Siz dün bir, bugün iki. Üstelik geçici çalışansınız. Paraya ihtiyaç duydunuz ki asgari ücrete çalışmaya razı oldunuz ve yarın yoksunuz. Yazık değil mi paranızı bu şekilde harcamanız. Ne ara, kimden gördünüz bu şekil kahvaltı yapmayı? 

Asgari Ücret ve Salatalık

Bir gazete, "bugünkü en büyük banknot olan 200 lira 2009'da ilk çıktığında bir takım elbise alınıyordu. Şimdi ise bu para ile 1 kg salatalık alınıyor" demiş.

Gazete bu örneği vererek paramızın pul olduğuna işaret ediyor. 

Paramızın pul olması doğru mu? Doğru. Hatta ilk çıktığında bu banknotu bozdurmakta zorlanırdık. Bu paranın alım gücü de iyiydi.

Bunu savunma psikolojisi içerisinde olmayan herkes bilir ve bu acınası hakkı teslim eder. 

Ha "bir kilo salatalık alınır" şeklinde bir değerlendirme bu kış sezonunda doğru mu? Değil. Çünkü şimdi salatalık zamanı değil. Kış sezonu yaz ürünleri tavan yapar. Bu da doğru bir kıyas olmaz. 

Bu habere yorum yazan kişi "Arkadaş, bu sezonda salatalık elbette pahalı olur. Bu kıyas batıl" dese bir anlam ifade eder. Hatta "Doğru. Paramız pul olduğu için en büyük paramızın alım gücü düştü" dese herkesin makul göreceği bir tespite bulunmuş olurdu. Çünkü fiili durum ortada. 

Ama böyle yapmıyor. İşi asgari ücrete getiriyor. "Bu para çıktığında bir asgari ücretli bu en büyük banknottan üç tane bile alamıyordu" diyor. Aslında böyle diyerek bu 200 liranın o zaman ne kadar değerli olduğunu kabul etmiş oluyor. Ama anladığım kadarıyla yazar bunu kastetmiyor. Asgari ücretlinin 2009'da az aldığı anlamı da çıkar. Şimdi ise "asgari ücretli 28 bin lira alıyor. Bu gazetenin avanesi bol bol salatalık alması için 140 tane veriliyor.." diyerek bugünkü asgari ücretliye bu en büyük banknottan 140 tane verildiğini söylemesi, aslında bu paranın ne derece değer kaybettiğinin bir itirafı. Öyle ya 2009'da 3 tane bile etmeyen asgari ücret bugün 140 adet yapıyor. 

En büyük banknotun değer kaybetmesini ele alan gazete, haberinde asgari ücrete değindi mi bilmiyorum. Eğer değindi ise yazarın asgari ücreti ele alması normal. Yok, sadece en büyük banknotun alım gücüne değindi de yazar işi asgari ücrete getirmişse buna dam başında saksağan, vur beline kazmayı denir. 

Bir de adı geçen gazetenin avanesi asgari ücretle mi çalışıyor da bol bol salatalık alacaklar? Kendisi asgari ücretten mi maaş alıyor? Ulusal basında çalışıp da asgari ücrete talim edenin olduğunu da sanmıyorum.

Bir diğer husus "...bugün tam 140 tane veriliyor.." derken iki noktayı anlamadım. Cümle bitimi bir noktayı anlarım. Üç nokta koymak suretiyle cümlenin tamamlanmadığını anlarım. İki nokta konmasının anlamı ne? Bildiğim kadarıyla ne Türkçemizde ne de dilbilgisinde böyle bir kural var. 

Siz nasıl görürsünüz bilmem. Yazarın yaptığı tam bir savunma ve saldırma psikolojisi. Başka da aklıma bir şey gelmiyor.