Konya Ağzına Özgü Bazı Kelimeler

A

Acep                           :acaba

Ağşam                         :akşam

Alettirik                    :elektrik

Aba                             :abla

A ge                            :haydi

Anuuvv                      :hayal kırıklığı

Anoovvv                     :heyecanlanmak

Aporle                        :hoparlör

Avurt                          :Yanak

Ağzını ayırma          :önüne bak-işine bak

Ânnahh-illallah         :artık bıktırdın

 

B

 

Balcan                        :patlıcan

Bakale                         :bakar mısın?

Bazar                         :pazar

Bışgı                            :testere

Büngüldetmek         :harekete geçirmek

Battı çıktı                    :alt geçit

Bıdırdamak               :konuşup durmak

Bostan                         :salatalık 

Billa                            :bilye

Birhoş                         :fenalık duygusu

Billur                          :bardak

Boranı                         :kapuska yemeği

Böğün                         :bugün

Böyük                         :büyük

Böcü                           :böcek

Bülüç                          :piliç

 

C-Ç

 

Cehendem                :cehennem

Çikin                           :çirkin 

Cara-cıgara               :sigara

Çitlek-günaşık           :ay çekirdeği

Çebiş                          :zayıf

 

D

 

Dabış                          :yaramaz

Dal                              :Sırt

Cıbartmak                 :morartmak

Daylak                       :deve yavrusu

Deet                            :alakası yok

Depik                         :tekme

Didim                         :dedim 

Dinelmek                  :ayakta durmak

Diynek                        :değnek

Dize                            :teyze

Dırnak                        :tırnak

Domatis-domata     :domates

Duz                              :tuz

Datdaravalli             :tahterevalli

 

E

 

Essa mı                      :sahi mi?

Eğşi                             :ekşi

Elcek                          :eldiven

 

G

 

Gıvramak                 :dolaşmak

Garannık                   :karanlık

Gaşşık                        :kaşık 

Geet                            :hadi oradan

Gapı                           :kapı

Gabık                          :kabuk

Gakılı                         :bir sürü, çok

Garannık                   :karanlık

Gari                            :gayri-artık

Gayınna                      :kayınvalide

Gaynata                     :kayınbaba

Gaysi                          :kayısı

Gubaruk                    :dağınık uzun saçlı

Gücün                         :güçlükle

Güccük                       :küçük

Gicişmek                     :kaşınmak

Gıyadalı                     :aralıklı 

Gabül                          :kabul

Göğnüm                     :gönlüm

Gursak                        :mide 

Gıymat                       :kıymet

Gidi                             :deyyus

Gonşu                         :komşu

Gupa                           :bardak

Gözel                          :güzel

Güçcük                       :küçük

 

H

 

Hacemmi                    :hacı amca

Haranı                        :kazan

Hazaar                        :galiba

Hayat                         :avlu

Hökele                        :ukalâ

Hökümet                   :hükümet

Hazar                          :elbette

Hinci                           :şimdi 

Horaz                          :horoz

 

I-İ

 

Iccak-ıscak                :sıcak

Iccık                            :azıcık

İkrah etmek             :tiksinmek

İnne                            :iğne

İlan                             :yılan 

İleğen-ilençe              :leğen

İnişde                         :enişte 

 

K

 

Kiyat                           :kağıt

Kösülmek                  :yenilmek

Kölge                          :gölge

 

L

 

Laylon                          :naylon

 

M

 

Mezer                          :mezar

Mısırga                       :hindi

Mosmoruz                  :gereksiz

Motur                         :traktör

Mırrığı mırrık değil :hali hoş olmayan

Mabeen-mabeyn        :antre

Muzur                         :doğru durmayan,

                                    zararlı

 

N

 

Namıssız                    :arsız

Napan                         :ne yapıyorsun

Nöğrün?                     :ne görüyorsun?

 

O-Ö

 

Okumak                      :davet etmek

Ölünün körü             :elinin körü

Öte yanı                      :öteki taraf

 

P

 

Piynir-pinir                :peynir

Patedis-gumpür         :patates           

Pantul                         :pantolon

Peşgir-peşkir               :havlu 

 

S-Ş

 

Sadana                       :yol yordamdan

                                     habersiz

Sandalle                      :sandalye

Seğirtmek                  :koşmak

Singil                           :işe yaramaz 

Sümeğe-sümeye       :boşuna

Şişme                          :şımarma 

Şi                                  :şey

Siveter                         :süveter

Şimşir                         :kel

Serhoş                         :sarhoş

Salıngaç                      :salıncak

Şo                                  :şu

Şorda-şorada             :şurada

 

T

 

Tavık                          :tavuk

Tıybır                         :çelimsiz

Tehna                          :tenha

Tehne                         :tenha

Tığteber                       :bomboş

Tohtur-toktur         :doktor 

 

U-Ü

 

Üleşmek                      :bölüşmek

 

V

 

Velesbit                       :bisiklet 

 

Y

Yallı                           :serbest hareket eden

                                    hoppa

Yalak                          :ciddi olmayan 

Yavrım                       :yavrum

Yanıgaran                   :bir sus artık

Yiter                           :yeter

Yunmak                      :yıkanmak

Yuka                           :yufka

 

Z

 

Zabah                          :sabah

Zabağnan                :sabahleyin

Zınarmak                 :karşı gelmek

Zınılamak               :patlamak

Zoba                           :soba

Zibil                            :çok fazla

Zimbit                         :zifiri karanlık

Zoba                           :soba

Zerhoş                         :sarhoş

Zitin-ziytin                :zeytin 

İki İnsan Tipi

İki tip insan vardır: Birinci tip; bir kişiyi, bir görüşü veya bir zihniyeti akıl süzgecinden geçirmeden, doğru-yanlış demeden ölümüne savunan. İkinci tip ise bir kişiye, bir görüşe veya bir zihniyete yine akıl süzgecinden geçirmeden ölümüne muhalefet eden. 

İlki, hepsinde bir hikmet arar, diğeri hepsinde bir Çapanoğlu.  

İlkine göre sevdikleri yunmuş, yıkanmış ve cennetlik iken karşı tarafın dünyada ve ahirette yatacak yerleri yok.

İkinci insan tipi de kendilerini çok iyi görürken karşı tarafı yerin dibine sokar.

Bu iki zıt tip bakmayın zıt kutuplarda gezindiğine. Kafa yapısı bakımından aynıdır. Tek fark biri birinin trollüğünü yaparken, diğerini kötülüyor. Öbürü de kendi zihniyetini ölümüne savunurken diğerini kötülüyor. Farklı cephelerde olsalar da birbirlerinden besleniyorlar. Birbirlerinden destek alıyorlar. Biri olmadan diğerinin yaşama şansı yoktur. 

Sevgi ve nefret dediğimiz şey budur aslında. Bu iki tip insan yekdiğerine karşı önyargılı ve peşin hükümlüdür. İki cephe de kendileri ve yaptıklarıyla yüzleşmezler. Çünkü tüm kötülüklerin anası karşı cephedir.

Nazarımda bu ili zıt kutbun hiç yeri ve değeri yoktur. Görüşleri, duruşları benim için bir anlam ifade etmez. Bu ikisinin ne topluma verebileceği bir şeyi vardır ne de başkasının onlara vereceği.

Bu iki tip kimmiş bunlara bir bakalım. 

Her ikisi de doğru-yanlış demeden hep bir görüşü, kişiyi veya zihniyeti savunurken, diğeri de el hak doğru demeden daima eleştirir. 

Her ikisinde de sorgulama yoktur.

Her ikisinde de empati yoktur.

Her ikisinde de yeni taraftar kazanmadan ziyade mevcut fanatikleri tutma vardır.

Her ikisi de kendilerini bu  memleketin asli unsuru sanır.

Birbirlerini hain, nankör, satılmış, beyni yıkanmış, başkasının uşağı görür.

Birbirleriyle kıyasıya varlık mücadelesi ve üstün gelme kavgası yapan bu tarafların bir konuda dahi olsa bir araya gelmeleri mümkün değil.

Her iki taraf da kendilerini güven görür.

Her iki tarafın yaptığı da getirilerden ve imkanlardan daha fazla yararlanma niyetini taşır.

Her iki taraf da ülkeyi en iyi biz yönetiriz iddiasındadır.

Her iki taraf da başarı için her yolu mubah görür.

Her iki taraf da gücünü tekeline aldığında bulur. Biri dinin, diğeri de Atatürkçülüğün arkasına sığınır. Biri dini kimseye bırakmaz, öbürü de Atatürk’ü...