Carl Yung Felsefesi (4)

Zekadan yoksun bir insan zekasının eksik olduğunu fark edemez. Çünkü o eksikliği görebilmek için tam da sahip olmadığı o zekaya ihtiyacı vardır.

Aynı şekilde karşısındaki insanın üstün zekasını da tanıyamaz.

Senin o derin içgörülerinin ona tamamen anlamsız gelmesinin sebebi budur.

Senin derinliğin ona gereksiz bir karmaşa gibi görünür. Senin inceliklerin ona anlaşılmaz gelir. Çünkü onun zihninde senin seviyendeki bir düşünceyi algılayabilecek bir koordinat sistemi yoktur.

İşte en ilginç kısım burada başlıyor. Çünkü şu ana kadar konuştuğumuz her şey bir nevi savunmaydı. Bütün bunlar sınırlı zihinlerle etkileşime girmenin yarattığı o büyük yorgunluktan kendini korumak içindi.

Ama Carl Jung çok daha derine indi. O sadece aptallıktan kaçınmayı değil, bu gerçeği stratejik olarak kullanmayı da öğretti. Sınırlı zekanın egemen olduğu bir dünyada kalbini karartmadan, kendini tamamen izole etmeden ve gücünü kaybetmeden nasıl hayatta kalırsın? İzin ver anlatayım. Bir birey tek başınayken zaman zaman rasyonel düşünme belirtileri gösterebilir. Ancak aynı kişiyi bir grubun, bir kalabalığın içine koyduğunda bir şeyler değişir. Zeka seviyesi aniden düşer.

Muhakeme yeteneği basitleşir ve bağımsız düşünce tamamen buharlaşır.

Grup dinamiği düşünmeyi değil itaat etmeyi ödüllendirir. Mantığı değil duygusal coşkuyu, gerçeği değil kabileye ait olmayı yüceltir. Kalabalıklar entelektüel olarak her zaman ama her zaman yetersizdir. Meydanlardaki o sloganlara, bir ağızdan bağıran kitlelere, kahvehanelerdeki o ateşli grup tartışmalarına bir bak.

Kalabalıklaşınca zeka geriler. Çünkü cehalet ve sınırlılık bulaşıcıdır. Ama zeka bulaşıcı değildir. Herkesin birbiriyle aynı fikirde olduğu o toplanma alanlarında bireysel farklılıklar silinir. Karmaşık fikirler üç kelimelik ucuz sloganlara dönüşür. Düşünmeyici eylemi biter ve sadece bağırma başlar.

Carl Jung insanlığın bir kitle haline geldiğinde onu oluşturan bireylerin toplamından çok daha küçük ve zayıf bir şeye dönüştüğünü fark etmişti.

Zeki bir insan kalabalıklardan asla rasyonel bir diyalog beklemez. O insanlarla sadece tek tek birebir iletişim kurar ya da hiç kurmaz. Karl Yung’a atfedilen o meşhur gözlemi hatırla. Her gerçek üç aşamadan geçer.

Önce alay edilir, sonra şiddetle karşı çıkılır ve en sonunda zaten en başından beri çok barizmiş gibi kabul edilir. Sınırlı zeka sadece bir kapasite eksikliği değildir. O aynı zamanda gerçeğe karşı aktif bir direniştir. İnsanların büyük çoğunluğu gerçeği istemez.

Onlar sadece konfor ve huzur isterler. Gerçek sese değişim talep eder. Hataları kabul etmeyi gerektirir. Yüzleşmesi zor, rahatsız edici durumlarla karşı karşıya kalmayı zorunlu kılar.

Rahatlatıcı yalanlar ise insana anında bir hafifleme hissi verir. Vardır bunda da bir hayır. Her şey olacağına varır. Su akar yolunu bulur. Alın yazısı böyleymiş. Bunların hiçbiri gerçeği yansıtmaz ama insanları çok güzel uyuşturur. Ve bu uyuşturma, çoğu insan için gerçeğe her zaman galip gelir.

Yung, insanların doğaları gereği gerçekten kaçtığını biliyordu. Neredeyse her zaman o zorlu gerçeğe karşı tatlı bir yalanı tercih ederler. Akıllı insan onu istemeyenlere gerçeği sunmaktan vazgeçer. İstenmeyen gerçeğin minnettarlık değil, sadece nefret ve öfke doğuracağını çok iyi bilir. O yüzden dürüstlüğünü ve gerçeklerini sadece onun değerini gerçekten bilecek o nadir insanlara saklar. (Devam edecek)

Carl Jung Felsefesi (3)

Carl Jung’un zihin üzerine yaptığı çalışmalar gösterir ki insan ne istediğini yapabilir ama neyi isteyeceğini kendi belirleyemez. İşte seni yıllarca sürecek hayal kırıklıklarından kurtaracak olan anahtar budur. Bazı insanlar seni anlayamaz. Anlamak istemedikleri için değil, gerçekten anlayamadıkları için. Onların zihinsel yapısı senin kullandığın o soyutlama seviyesini desteklemez. Sen aslında temel toplama çıkarma işlemini bile zor yapan birine ileri düzey matematik anlatmaya çalışıyorsun.

Sen düşünceleri asla yüzeysel tepkilerin ötesine geçememiş biriyle derin felsefe tartışmaya çabalıyorsun. Sen dünyayı sadece siyah ve beyaz olarak algılayan birine hayatın o ince gri tonlarını göstermeye uğraşıyorsun.

Daha iyi, daha sabırlı bir açıklama yaparak bu uçurumu kapatamazsın.

Ortada böyle bir kapasite yok. Yung’un buradaki tespiti son derece özgürleştiricidir. Biri seni anlamadığında bu senin başarısızlığın değildir.

Sen sadece onların zihinsel mimarisinin sınırlarına çarpıyorsun.

Akıllı bir insan, geçilmesi imkansız uçurumların üzerine köprü kurmaya çalışmaktan vazgeçer.

O, insanlara sadece gerçekten alabilecekleri kadarını verir ve sonra yoluna devam eder. Şunu mutlaka fark etmişsindir.

Zihinsel kapasitesi sınırlı olan insanlar, genellikle aşırı ve hatta saldırgan bir özgüven sergilerler. İçlerinde en ufak bir şüphe kırıntısı yoktur. Kendi inançlarını asla sorgulamazlar. Yanılıyor olabilecekleri ihtimalini akıllarının ucundan bile geçirmezler. Bizim kültürümüzde buna cahil cesareti denir. Bunun nedeni şudur: Şüphe duyabilmek için alternatif bakış açılarını hayal edebilmeyi ve kendi sınırlarını fark edebilmeyi sağlayan bir zeka gerekir. Bu kapasiteye sahip olmayanlar gerçek bir şüphe duygusu yaşayamazlar. Bu yüzden her şeyden %100 emindirler.

Onlara kendi inançlarıyla çelişen kapı gibi gerçekler sunarsın. Büyük bir özgüvenle reddederler.

Mantık hatalarını yüzlerine vurursun. O hataları büyük bir cesaretle görmezden gelirler. Haksız olduklarını kanıtlarsın. Bu kez iki kat daha büyük bir inatla kendi doğrularına sarılırlar. Ne kadar yetersizlerse kendilerini o kadar mükemmel sanırlar.

Carl Jung bu zihinsel körlüğü çok derin bir şekilde analiz etmiştir. Bu analiz sana çok net bir talimat verir. Saldırgan bir cehaletle asla tartışmaya girme.

Kazanamazsın. Cehaletin getirdiği o sarsılmaz özgüven hiçbir mantık okunu geçirmez bir zırh gibidir. Akıllı insan bu çatışmanın ne kadar anlamsız olduğunu bilir ve sessizce geri çekilir. Zeka, ona sahip olmayan biri için tamamen görünmezdir. Çoğu insanın fikirlerini nasıl oluşturduğuna bir bak. Gidip bilgi toplamazlar. Onları analiz edip sonra bir sonuca varmazlar.

Önce içlerinde bir duygu hissederler. Sonra zaten hissetmekte oldukları o şeyi haklı çıkarmak için bahaneler uydururlar. Korkuları, siyasi görüşlerini şekillendirir. Öfkeleri yargılarını belirler. Kendi içlerindeki güvensizlikleri, başkalarına yönelttikleri eleştirileri doğurur. Her zaman duygu öndedir.

Mantıksa sadece o duyguyu ayakta tutmak için sonradan inşa edilmiş derme çatma bir iskelettir. Sen onların bu duygusal konumlarına karşı mantıklı argümanlar sunduğunda mantığı anında reddederler. Çünkü o temelde yatan duygu hala oradadır ve değişmemiştir. Kendi inancına mantık yoluyla ulaşmamış birini mantık yoluyla o inançtan vazgeçiremezsin. Carl Jung’un felsefesi bu yanılgıyı acımasızca paramparça eder. İnsanların düşünmek adını verdikleri şeyin büyük bir kısmı aslında kulağa rasyonel gelen kelimelerle süslenmiş duygusal tepkilerden ibarettir.

Zihinsel olarak gelişmiş bir insan bunun farkındadır. O karşısındaki kişinin fikirleriyle değil duygularıyla savaştığını bilir ve duyguların mantığa yanıt vermeyeceğini çok iyi anlar. Bu yüzden akıllı insan tartışmayı tamamen bırakır. (Devam edecek)

Carl Jung Felsefesi (2)

Bugün Carl Jung’un seninle aynı seviyede düşünemeyen insanlarla nasıl iletişim kurman gerektiğine dair o derin felsefesini paylaşacağım.

Amacım seni kibirli biri yapmak değil.

Amacım sana gerçek zekanın sana söylendiğinden çok daha nadir bulunduğu bu dünyada yolunu bulabilmen için bir pusula vermek. Çünkü bu fikirleri bir kez özümsediğinde her şey değişecek. Dünyayı hiçbir illüzyona kapılmadan sadece gerçekleri görerek berrak bir zihinle adımlamaya başlayacaksın.

Hadi başlayalım. Carl Jung insanların çoğunun düşünmeye değil sadece inanmaya programlı olduğunu fark etmişti.

Çoğu insan aklın sesine değil sadece otoritenin sesine boyun eğer.

Her şey tam olarak burada başlar. İnsanların çoğu aslında düşünmez.

Sadece ezberler, tekrar eder ve kendilerine aşılananı yeniden üretirler.

Sen onlara mantıklı ve tutarlı kanıtlar sunarsın. Onlar sana ezberlenmiş sloganlarla ve kalıplaşmış mahalle ağzıyla cevap verir. Sen önlerine belgeler koyarsın. Onlar sana anlık duygusal patlamalarla karşılık verir. Sen aklını kullanırsın.

Onlar herkesin inandığı o ortak yalanlara sığınırlar. Senin argümanınla fikri bir tartışmaya girmezler. Onlar sadece hiçbir zaman sorgulamadıkları ve kendilerine dışarıdan yüklenmiş olan o ön kabulleri savunurlar. Karl Jung şunu çok iyi anlıyordu.

Düşünme yeteneğinden yoksun insanlarla muhatap olduğunda aslında entelektüel bir fikir alışverişinde bulunmuyorsun. Sadece kendi seçmedikleri ve analiz edemedikleri bir zihinsel düşünceyi körü körüne savunan biyolojik sistemleri izliyorsun.

Akıllı bir insanın yapması gereken ilk şey şudur: “Onlardan derin düşünceler beklemeyi bırak. Sadece tekrarlar bekle ve o çok kıymetli, gerçek argümanlarını yalnızca onları kavrayabilecek o nadir insanlara sakla.”

Yung’un felsefesinin özünde şu yatar: Sıradan zihin düşünemez. O sadece inanır. Sana hep zekanın sıradan bir şey olduğu, uygun şartlar sağlandığında çoğu insanın yeterince zeki olabileceği öğretildi.

Bu sadece içini rahatlatmak için uydurulmuş bir masaldır. Carl Jung’un gözlemlediği gerçek dünya ise çok başkadır. İnsanların çoğu iç güdülerinin sadece bir adım ötesinde bir bilişsel seviyede yaşar. Etkiye tepki verirler, kalabalığı takip ederler. Nedenini hiç bilmedikleri kalıpları tekrar edip dururlar.

Gerçek zeka yani soyut düşünme, mantıksal analiz ve entelektüel dürüstlük kapasitesi olağanüstü derecede nadirdir. Belki nüfusun sadece %5’i belki de çok daha azı. İnsanların kararlarını nasıl aldıklarına bir bak.

Analiz ederek değil, anlık duygularla ve sosyal baskıyla karar verirler.

İnançlarını araştırarak değil, bir gruba, bir kabileye ait olma güdüsüyle şekillendirirler. Nasıl tartıştıklarına dikkat et. Gerçeği bulmak için değil, sadece kendi tuttukları tarafı tıpkı bir futbol takımı tutar gibi savunmak için tartışırlar. Bu normaldir.

Asıl anormal olan, asıl istisna olan şey zekanın kendisidir.

Ve Carl Junk’un felsefesi, beklentilerini bu katı gerçekliğe göre ayarlamanı talep eder. Etrafın uyandırılmayı bekleyen, uyuyan dâhilerle çevrili değil.

Etrafın fabrika ayarlarıyla çalışan standart programlanmış zihinlerle dolu. (Devam edecek)