Esnafın Böylesi

Sitenin temiz ve pis su boruları değiştirilecek. Üç teklif almamız gerek. İki çeşmeci baktı. Tekliflerini verdi. Üçüncü teklif için cumartesi günü birini aradım. "Konum gönderirsen, yarım saate kadar gelirim" dedi.

Dediği gibi saatinde geldi. Blokları gösterdim. Bir bloğun pis su giderleri dışında "diğerlerini değiştirmenize gerek yok. Pazartesi temiz su boruları için teklifi gönderirim. Şu bloğun pis su boruları için de ayrı teklif hazırlarım" dedi.

Çeşmeciyi uğurladım. Telefon açar açmaz gelen, geldiği zaman da ne yapacağını bilen bu çeşmeciyi gözüm tuttu. Bana güven verdi. İnşallah en uygun teklifi verir de sitenin işini bu kimseye yaptırırız dedim.

Pazartesi teklifi hazırlar gönderirim dediğinin üzerinden 9 gün geçti. Yani ikinci pazartesi geçti. Bizim teklif mektubu daha hazırlanıp da gönderilecek.

Unutmuş olabilir diye kaç defa aradım. Aramaktan utandım. Mesaj gönderdim. Her birinde de “yarın gönderirim, şu gün gönderirim, şehir dışındayım şu gün göndereceğim” dedi. Ama hiçbir sözünde durmadı.

Güvenim sarsıldı. Hatta bu adam teklif mektubunu hazırlamak için bu kadar atlatıyorsa, iş üzerinde kalırsa bizim sitenin işine ne kadar zaman sonra başlar, başlarsa da kaç günde bitirir demeye başladım.

Yok yere acil yapılması gereken işimizi de böylece ötelemiş oldu.

İlgili kişi teklif mektubu vermek zorunda değil. İşimizi yapmak zorunda da değil. İşi çok yoğun olabilir, vakti olmayabilir. Yapamayacağım. Teklif mektubu veremem diyebilir. Başınızın çaresine bakın da diyebilir. Ama hiçbirini demedi. Göndermeyeceğim de demedi. Şimdi tekrar arasam, göndereceğim der.

Üzülüyorum böylelerine. Zira yaptığı esnaflık değil.

Şu aşamadan sonra muhatap olmam. Bedava yapayım dese de yaptırmam. Çünkü böylelerinin ipiyle kuyuya inilmez, yola da çıkılmaz.

Esnaf dediğin sözünde durmalı. Yerine getiremeyeceği sözü de vermemeli. Açık olmalı. Yapmayacağım, vermeyeceğim, yapamam, veremem, şu günde önce müsait olmam demeli. Verdiği sözü yerine getirmeyecekse de önceden haber verip şu gün yapabilirim demeli.

Hepsi böyle mi? Sayıları az olsa da sözünde duran esnaflar var. İyi ki varlar.

Sözünde durmayan ve öteleyen esnafa ne selam vereceksin ne de selamını alacaksın.

Kafasız Torun

15 günlük tatilin ardından ikinci yarıyıl için öğrenci ve öğretmenler ders başı yaptı.

İstiklal Marşı okunacağı zaman bahçe kapısından biri öğrenci biri de yaşlı iki kişi girdi. Öğrenci arkadaşlarının arkasına sıraya geçti. Veli de bizim yanımıza durdu. 

Kimsin, necisin, hoş geldin demeden konuşmaya başladı. "Ben şunun dedesiyim. Kafa yok bunda. Gerçi buradakilerin hiçbirinde kafa yok. Hele benim torun gül gibi işini bıraktı." dedi. 

Torunuyun bölümü ne dedim. "Elektrikçi" dedi. 

Niye kafasız diyorsun dedim. "Kafa yok tabi. Okula gelmek istemedi. Zorla getirdim. İşi gücü telefon. Elinden telefonu düşürmüyor. Bunların hepsi böyle" dedi. 

Kafasız deme torununa. Tatil sonrası ben de okula gelmek istemedim. Zoraki geldim dedim. İyi günler diyerek dersime geçtim. 

*

2005-2010 yılları arasında Sarayönü ilçesinde çalışırken yaz dönemi okuldan çıkıp toplantıya katılmak için endüstri meslek lisesine gittim. 

Kapıdan içeriye girerken bir başka okul müdürüyle karşılaştım. Birlikte konuşarak toplantının yapılacağı salona doğru ilerledik. Yaz dönemi eğitim ve öğretim yapılmadığı için ses tonumuzu da kısmadık. 

Öğretmenler odasına geçerken bir sınıfın kapısında bir öğretmeni dikilir gördüm. Selam verip ne hayır diye sordum. "Sınav yapıyorum" dedi. Belli ki ortalama yükseltme veya sorumluluk sınavı yapıyor. Öğretmene, hocam, sınav olduğundan haberimiz yok. O yüzden sesli konuşarak geldik. Öğrencilerin motivesini bozduk. Rahatsız ettik. Kusura bakmayın dedim. "Sorun yok hocam. Bizim öğrencilerde kafa olmadığı için rahatsız olmazlar" dedi. Öğretmenin verdiği bu cevabı sınav olan öğrenciler de duydu. 

* 

Birkaç yıl önce Afyon Gazlıgöl'de lokum almak için bir dükkana girdim. Yaşlı biriydi sahibi. Yanında küçük bir çocuk da ona yardım ediyordu. 

İhtiyarın eli pratik. Belli ki bu işi yıllardır yapıyor. Çırak ise yaz dönemi çalışmak için alınmış acemi bir öğrenci. 

Müşteriler birikti. İhtiyar hızlı hızlı lokumları kesip tartı için teraziye hızlıca koyup kaldırıyor. Çırağına da "şunları paketle çabuk" dedi. 

Çocuk, "Bu tam bir kilo olmamış. Eksik. Ne yapayım" dedi. "Ne yapılması var mı? Eksik değil. Baksana" deyip kuvvetiyle lokumu teraziye koymasıyla kaldırması bir oldu. Bak, bir kilodan fazla. Geri zekalı seni" dedi. Müşterilere de bakıp "Bu çocuk geri zekalı" dedi. Çocuk bir başkasını daha tarttı. İhtiyaç "çek, bir kilo" dedi. Çocuk, "burası 996 gram daha" deyince, çocuğa yine kızdı. Geri zekalı dedi. Önünden az Hindistan cevizi alarak lokumun üzerine serpti. "Tamam, çek, paketle" dedi. 

Esnafa, çocuğa böyle söyleme dememe rağmen esnaf arka arkaya ismiyle hitap eder gibi geri zekalı demeye devam etti. Halbuki çocuk tam tartmak isteyerek doğruyu yapıyordu. Bu çocuk niye geri zekalı olsun değil mi? 

Size biri veli biri de öğretmenin bir de esnafın öğrencilerle ilgili üç kanaatini paylaştım. İşin garibi bu düşüncede olan kişilerin sayısı az değil. Genelde eskinin çıraklık eğitim, şimdinin MESEM öğrencileri ve EML (MTAL) gibi meslek liselerinde okuyan öğrenciler için "kafasız", "geri zekalı", "beyinsiz" gibi bu şekil hakaretvari şeyler söyleniyor. Herkes böyle diyor veya böyle görüyor diyerek toptancı olmak istemiyorum. Yalnız istisnalar olmakla beraber öğretmen, veli, esnaf, yönetici ve vatandaşın çoğunun gözünde bu şekil meslek öğrenen çocuklar için bu bakış açısı ve üslup söz konusu.

Hem velinin hem öğretmenin hem de esnafın bu bakış açısını ve üslubunu tasvip etmediğimi söylemeliyim. 

İşin bir başka garip yönü de şu. Kendisine kafasız, geri zekalı ve beyinsiz dendiğini duyan öğrenci de bir tepki vermiyor. Görünen o ki çevresi tarafından sürekli hakaret edile edile bu vasfı özümsemişler belli ki. Tepkisizlikleri bundan olsa gerek. Bunun bir diğer sakıncası, işi öğrenmek istemeyen ya da bir kesere sap olmak istemeyen, herkesin gözünde nasılsa ben kafasızım diyerek çoğu şeyi boş verebilir. 

Esnafta çalışan, meslek öğrenen, MESEM ya da MTAL'ne giden çocukların  "kafasız", "beyinsiz" ve geri zekalı olduğunu düşünmüyorum. Bu çocukların ilgi alanları ve yetenekleri farklı. Biz toplum olarak sayısal ve sözel soruları çözerek sınavlarda başarılı olan çocukları zeki ve işe yarar görüyoruz. Halbuki her çocuğun yeteneği farklı. Evinin yolunu biliyorsa, bir insan geri zekalı olmaz. Hele okula gelmek istemediği ve sürekli telefonla oynadığı için kimse kafasız olmaz. Nedense çocuklara daha bu yaşta hakaret ederek onlardaki özgüveni yok ediyoruz. Yeteneklerini tam ortaya koymalarını engelliyoruz. 

Hülasa, her ne iş yaparsa yapsın çocuklarımızı bu şekilde örselemeyelim. 

İşini Düzgün Yapmayanların Hikayesi

Adıyaman Kahta'da çalışırken teneffüslerde öğretmenler odasına gelen öğrenci eksik olmazdı. Hele bazı öğretmenler vardı ki onların ardından adeta sınıf öğretmenler odasına girerdi. Öğretmenle görüşmek için odada bekler dururlardı. Beklerken sağı solu seyreder, diğer öğretmenlerin ne yaptıklarına bakarlardı.

Bu durumdan rahatsız olurdum. Çünkü öğretmenler odası öğretmenin beş dakikalık teneffüste rahat edeceği, belki de sigara içeceği, diğer meslektaşlarıyla şakalaştığı bir yerdi. Tüm olup bitenler burada kalmalı. Öğrencinin de bundan haberinin olmaması gerekirdi. Hele öğretmenini sigara içerken görmemeliydi.

Arkasından sürekli öğrencinin geldiği öğretmen sayısı bir elin parmağını geçmezdi. Yani hep aynı öğretmenlerin öğrencileriydi. İşini sınıfta bitirmeyenler diyelim buna.

Birkaç defa şakaya tutturup hocam, müritlerin ve sevenlerin çok maşallah. Bu sevgi ve muhabbet sınıfta kalsa iyi olur dedim ise de aymazlık ve plansızlık parayla mı, hiç oralı olmadılar.

Sonunda bu rahatsızlığımı bir öğretmenler kurulunda dile getirdim. Bazı arkadaşların seveni pek çok. Arkalarından müritleri de geliyor. Öğretmenler odası adeta sınıfa dönüşüyor. Benim pek değil, hiç sevenim yok. Onları kıskanıyorum dedikten sonra birkaç önerimi söyledim. Hatta yer varsa öğrenci-öğretmen görüşme odası ayarlanabilir dedim. Ama bu mümkün değildi. Okul kalabalıktı. Boş hiçbir yer yoktu. Müdür bey de "Ramazan Bey haklı. Öğretmenler odası öğretmenlerin özel yeri. Bundan sonra öğrenci girmesin. Nöbetçi öğretmen odaya kimseyi girdirmesin. Öğretmenle görüşmek için gelen öğrenci hangi öğretmenle görüşecekse, nöbetçi öğretmen öğretmeni koridora çağırsın" dedi.

Çoğu yine bu uygulamaya riayet etmese de nöbetçi olduğum gün öğretmenler odasına hiç öğrenci almadım. Öğretmeni, ziyaretçin var diyerek koridora davet ettim. Kendi öğrencilerime de sınıfta sıkı sıkıya tembih ederdim. Sakın benimle görüşmek için olur olmaz soluğu öğretmenler odasında almayın derdim.

Bu anekdottan milletvekillerine geleceğim. Ne alaka demeyin. Az sabır.

Ne zaman milletvekili maaşları gündeme gelse, fazla alıyorlar dense, birileri, "Efendim, o para onlara yetmez. Meclis lokantasındaki yemeklerin piyasadan çok ucuz olmasına bakmayın. Meclise onların gelen ziyaretçileri pek çok. Her gelen seçmeninin yeme, içme ve barınmasını vekiller karşılıyor." şeklinde gerekçe öne sürüveriyorlar.

Bugüne kadar hiç Meclise gitmedim. Kimseyle de görüşmedim. Gerekçe doğrudur. Vekiller sabahtan akşama memleketinden gelen ziyaretçilerine ikram yapıyor, yüklü miktar ödeme yapıyor olabilir.

Bir vekilin memleketinden gelen hemşerilerinden kaç tanesi ziyaret için gelir? Diyelim ki ilk vekil seçildiğinde memleketinden ve diğer yerlerdeki tanıdıkları hayırlı olsun, tebrik ederiz diye gelsinler. Bu da bir, bilemedin iki, haydi üç ay sürsün. Bu tebrik için gelenlere vekil izzet ve ikramını esirgemesin.

Ya beş yıl boyunca diğer gelenlere ne demeli? Büyük çoğunluğu sorununu arz etmek ve çözmesi için gelir. Yani işi var, ondan gelir. Bu iş için gelenler de vekilin Meclisteki işini tam yapmasını büyük ihtimalle engeller. En azından aksatır.

Vekile işini çözdürmek için seçmenin Meclise gelmesini, bu ülkede taşların daha tam oturmadığı, işleyen bir sistemimizin olmadığı şeklinde anlıyorum. Hala araya vekil girecek de işimizi çözdüreceğiz. Diyelim ki vekilin bir işi de seçmenlerinin halledilemeyen sorununu çözmek. Peki, bunun için tüm işi olan seçmenlerin Mecliste ne işi var? Bu görüntü ve fiili durum vekilin mahallinde seçmenleriyle yeterince hemhâl olmadığı anlamına gelir.

Bildiğim kadarıyla vekiller çok özel durumlar hariç üç gün Mecliste, diğer günler seçmenleriyle ve şehrinin sorunlarını yerinde görmek için seçildikleri şehre giderler. Haftanın diğer günleri yani Mecliste olmadıkları gün şehirlerinde hemşerileriyle görüşüp onların derdini dinlese, hepsini not alsa, Ankara'ya geldikten sonra da sorunun çözümü için ilgili kurum ve kuruluş ile görüşse ya da telefon açıp meramını anlatsa, iş mahallinde çözülmüş olur. Ayrıca hemşerilerinin Meclise akın etmesine gerek kalmaz. Kendi de rahat eder, seçmenleri de. Ayrıca her gelen için Meclis lokantasında masraf etmesine de gerek kalmaz. Aldığı vekil maaşının çoğu da cebinde kalır.

Hâlâ öğretmenler odasına öğrencinin girmesiyle, seçmenin Meclise akın etmesi arasında ne bağlantı var? Biz bir bağlantı kuramadık derseniz, bilin ki kızarım. Çünkü o kadar yazıp çizdim. Meramımı anlattığımı düşünüyorum. Yine de şu kısa açıklamayı yapayım. Nasıl ki sayıları birkaçı geçmese de bazı öğretmenler sorunu sınıfta çözmeyip öğrencileri öğretmenler odasına akın ediyorsa bilin ki bu öğretmen sınıfında yani mahallinde işi çözmeyen kişidir. İşini tam yapmayan kişidir. Vekiller de öyle. Bunlar da hem sılayı rahim hem de seçmenin derdiyle şehirlerinde ilgilenip, çözülecek soruna aynı anda müdahale etse ya da aracılık etse bu seçmen Meclise gelmeyecek. Bu demektir ki bu tip vekiller de işini tam yapmıyor. Kısaca mesleği ve işi ne olursa olsun tüm işler mahallinde çözülmeli. Çözülmeyince yani işler yerinde ve zamanında yapılmayınca gereksiz kalabalıklar oluşuyor. Şekil A ve B'de olduğu gibi.

Sanırım meramımı anlatabildim. Yok, bu işler öyle göründüğü gibi değil derseniz, seçin beni, gönderin Meclise. Görün gününüzü. Bakalım, ziyaret için Meclise gelebilecek misiniz?