Yaşlanıyoruz

Nüfus artış hızımız halen eksiye düşmese de sıfıra yakın. Nüfus artığımız binde beş imiş. Bu demektir ki yaşlanıyoruz. Ben de ben yaşlanıyorum sanırdım. Meğer ülke de benimle birlikte yaşlanıyormuş.

Bir zamanlar Avrupa yaşlanıyor, nüfusları yerinde sayıyor, eksiye düşüyor. Bizde genç nüfus fazla diye övünürdük. Bu gidişle nüfus artışında Avrupa gibi olmaya doğru gidiyoruz.

Görünen o ki aile yılı ilan edilmesi, evlenenlere maddi destek verilmesi, doğum izninin 24 haftaya çıkarılması, yeni doğan 1.2.3.çocuklara çocuk yardımı yapılması, anneye süt izni gibi desteklerin verilmesi nüfus artışına artı bir katkı sunmadığı gibi eksiye doğru gidiyoruz.

Sayın Cumhurbaşkanı'nın yıllardır "En az üç çocuk" demesi de pek işe yaramamış. Aslında en az üç çocuk nüfusun kendini yenilemesi ve artı artış için gerekli. Çünkü bir çocuk eksi, iki çocuk anne ve babanın yerine geçeceği için nüfusun yerinde sayması, üç çocuk ise nüfusun artması anlamına gelir.

Türkiye bugünleri hesaba katamamış olmalı ki 80'li yıllarda az çocuk planlaması dillerdeydi. Kenan Evren gittiği yerlerde Erdoğan'ın aksine az çocuk diyordu. 90'lı yıllarda sağlık ocaklarına varıncaya kadar nüfus planlaması çalışması yapılmıştı. O zamanlar aman az çocuk denirdi. Şimdi aman çok çocuk diyoruz. Her konuda olduğu gibi maalesef bu konuda da iyi bir planlama yapamadık.

Gerçi az çocuk yapın diyeni de dinlemedi bu toplum, çok çocuk yapın diyeni de. Adeta kendi bildiğini okuyor bu millet.

Nüfusun eksiye doğru gitmesinin sebep ve nedenleri ve çözüm önerileri üzerinde işin uzmanlarının epey bir kafa yormalarında fayda var.

Gözlemlerime göre nüfus azalmasında;

Evlilik yaşı yeni evlenenlerde 30'a çıktı. 30-35 yaş aralığında evlenenler nasıl çok çocuk doğurup büyütebilsin?

Evlilik çağı geldiği halde evlenmeyip bekar olarak yaşayanlar ve evliliği düşünmeyenler var.

Evlenmek isteyip de düğün masrafından dolayı evlenemeyenler var.

Boşanma oranları öyle böyle değil, baya arttı. Belki de evlenenden çok boşananımız var.

Çalışan anne sayısı geçmişe oranla çok arttı. Çoğu mesleklerde kadın çalışan erkek çalışanı geçti. Çalışan kadınların çoğu ya bir ya da iki çocukla yetiniyor. Çünkü çalışan anne ve babaların korkulu rüyası, çalışırken çocuklarına kim bakacak endişesi. Büyükanneler de olmasa çoğu çalışan anneler çocuk doğurmaya yanaşmaz.

Genç nüfusta önünü görememe ve gelecek endişesi hakim.

Yine genç nüfusta işsizlik oranı daha fazla.

Çoğu daha geç yaşta iş güç sahibi oluyor. İş bulanın çoğunda, aldığı maaşla geçinememe düşüncesi hakim.

Biri Yaya Diğeri Sürücü İki Kadın

Meram Yeniyol'daki lastik fabrikasından dolayı eskilerin Lastik Durağı dedikleri ışıklardan, evime doğru giderken, bir bağırış bir çağırış ve arka arkaya uzun korna sesini duyunca başımı kaldırıp baktım.

Çarşıdan Meram Bağları'na doğru giden ışıklardaydı sorun. Kırmızı ışıkta araçlar durmuş. Arka arkaya uzunca kuyruk oluşmuş.

Bu ışıklarda araçlara kırmızı, yayalara yeşil yanıyorken, duran arabaların aralarından geçmeye çalışan bir kadın güç bela kaldırıma kendini attı.

Kilolu, yürümekte zorlanan bir kadın. Sanırım biraz engeli de var. Nasılsa yeşil yanıyor diye geçmeye kalkmış. Tam yolun ortasına gelince araçlara yeşil yanmış. Korna çalan erkektir dedim. Yanılmışım. Korna çalan da kadın. Arabanın marka ve modelini bilmem. Bildiğim diğer araçlara göre daha uzun ve büyük bir araba.

Yaya olan çalınan korna sesinden iyice bezmiş olmalı ki "Geri zekalı" diye bağırdı tam orta refüje adımını atarken. Eşek gibi siyah arabayı süren kadın sürücü geri kalır mı? O da tam ışıklardan geçerken "Mal" diye bağırdı. Birbirlerine yaptıkları el kol işaretlerini söylememe gerek yok. Maşallah ikisinin de hem dilleri hem de elleri çalışıyor. Arabadaki ilaveten araba sürerken diğeri de kaldırımı arşınlıyordu. 

Kaldırımda yürümeye devam eden söylene söylene yoluna devam etti. Arabadaki ne zaman sakinleşti bilmiyorum. Çünkü jet gibi uçup gitti. Siz nereye yetişmek istediğini bilseniz de ben tecahülüarif sanatının en güzel örneğini sergileyeceğim.

Aslında yazı konusu edinilecek bir durum değil. Çünkü aşağı yukarı kavşaklarda görmeye alışık olduğumuz bizden ve sıradan bir anekdot bu şahit olduğum. 

Bu tür bağırış çağırış, uzun korna ve hakareti yapanların ikisinin de kadın olması dikkatimi çekti. Yaya olan biraz yaşlı. Arabadaki biraz genç. İkisi de tesettürlü. Bundan dolayı bu yazıyı konu edindim. Çünkü genelde cadde, sokak ve kavşaklarda bu tür bağırıp çağıranlar, ağzı efir ve nedir olanlar hele uzun uzun kornaya basanlar genelde erkek olur. Anladım ki kadınlarımız da hakarette erkeği aratmıyor. Bizim erkeklerden ne eksiğimiz var deyip erkeklerle yarışıyorlar. Erkekleşmişler kısaca. 

Toptancı olmayayım. Elbette nazikliğinden ve kibarlığından ödün vermeyen zarif sürücü kadın ve beyefendi erkeklerimizin sayısı az değil ise de bedeviliği bırakmayıp, şehirde aramızda gezenlerin sayısı da maalesef azımsanmayacak kadar var. 

Bu tür kaba saba hareketler kadında da erkekte de görüşe de niyeyse kadınlara yakıştıramıyorum. Kadınların hele ki tesettürlü olanların trafikte daha dikkatli olmaları çok iyi olacak. Çünkü yakışan da bu. 

Unutmayacağım Bir Alışveriş

Evin lavabo musluğu oynamaya başladı. Baktım, musluğu tutan sabitleme aparatının vidaları kırılmış.

Musluğu söktüm. Tanıdık bir hırdavatçıya gösterdim. Penseyle kırık vidayı çıkarmayı denedi. Olmadı. Çeşmeciler bu vidayı çıkarır, falan yere git dedi. Dediği yere gittim. Gönderdiği yerdeki çeşmeci yokmuş. Yok diyen, bir şeyden anlar gibi bunu çeşmeciler çıkaramaz. Bunu Kızılay Hastanesinin yanındaki demircilere göster dedi.

Bir demirciye girdim. Musluğu gösterdim. Vidaları çıkarabilir misin dedim. "Bize niye gönderdiler seni. Bu bizim işimiz değil" dedi ama eline aldı musluğu.

Dükkanın içinden bir demir buldu. Eline kaynak makinesini aldı. Demir parçasını yivin içindeki vidaya kaynatmaya çalıştı. Bunu iki, üç defa denedi. Her kaynaktan sonra çeşmeye tutup kaynak yapılan yeri soğuttu. Nice uğraşın ardından yivin içindeki vidaya kaynağı tutturdu. Kaynattığı demir çubuğu penseyle çevirerek bir tanesini çıkardı.

Diğer vidayı da aynı şekilde uğraşarak çıkardı. Herhalde bir yarım saat uğraştı. O uğraştıkça bu kadar uğraş sonucu isteyeceği el emeği, bari musluk parasını geçmese dedim. 

İş bittikten sonra benim güzelim musluğun her bir yanı yağlandı. Aynı şekilde hortumları da. 

Musluğu poşetin içine koydum. Borcumu sordum. 200 lira dedi. Parayı verdikten sonra teşekkür edip ayrıldım.

Tekrar çeşme ve hırdavat malzemesi satan dükkana geldim. Musluğun vidalarını çıkarttım. Hortumları yenileyelim dedim. Az önce aradığım ama bulamadığım çeşmeci imiş görüştüğüm. "Demirciye götürmene gerek yoktu. Bu kırılmış vidaları çıkarırdım ben. Buraya kaynak değmez. Çünkü musluğun içinde plastik kısımlar var. Kaynakla beraber zarar görmüş olabilir" dedi. Böyle deyince kafamda soru işareti oluştu. Eğer plastikler zarar gördüyse bu musluk kullanılmazdı. Çeşmeci hortumları çıkarmaya çalıştı. Beceremedi. Çıkaramadım. Çünkü musluğun hortumları içine gömülü" dedi. 

Güya hortumları çıkartıp yeni hortum taktıracak, bir de musluk sabitleme vidası alınca, musluğum yenilenecekti. 

Çıktım hırdavatçıdan. Larende Caddesine geçerek çeşmecilere göz gezdirdim. Amacım, bu musluğun servis ve satış yerini bulmak. 

Bir tanesinin camında diğer iki marka ismiyle birlikte elimdeki musluğun da markası yazılı bir dükkana girdim. İçeridekine şu markanın bayisi olup olmadıklarını sordum. Değilmiş. Bu civarda o markanın bayi ve servisi yok dedi. "Neyi var" diye sordu. Bu musluğun hortumlarını yenilemek istiyorum dedim. Uğraştı. O da çıkaramadı. 

İki çeşmeci hortumu çıkaramadığına göre belki musluğun servisi de çıkaramazdı. Bir de kim gidecekti ta neredeki bayiye. Üstelik hortumlar çıkarılsa yapılan kaynakla beraber musluğun içindeki plastikler de zarar görmüşse musluk alttan akıtabilirdi. Eve gidip musluğu taktıktan sonra akıtırsa tekrar musluk almak için geri gelmek gerekecekti. 

En iyisi yeni bir musluk almak dedim. Gösterdiği bir musluğu çok övdü. Patron da "Öyle bir fiyat vereceğim ki çok hesaplı. Eline alırsan çok ağır. Üstelik bu musluğu yapan firma çok kaliteli yaptığı için piyasada tutunamadı. Battı. Bunlar elimde kalanlar. Fiyatı 1500 lira" dedi. 

Biraz düşüneyim deyip çıktım. Tanıdık hırdavatçıya dışarıdan telefon açtım. "Alma. Bendekini beğenmezsen, şuradan daha hesaplı alırız" dedi. Gidip baktım. Arkadaştaki musluk hesaplı idi ama çok basit geldi. Beğenmedim. Dediği yere gidip musluklara baktık. Söylenen rakamları görünce, az önceki eski fiyat söylemiş. Çok hesaplı. Git onu al dedi. 

Tekrar az önceki sıhhi tesisat dükkanına gittim. Musluğu alıyorum dedim. Kolaylık olsun diye hortumlarını da takıverdi. "İstersen eski musluğu kiloyla satın alırım" dedi. İyi, tamam dedim. Tarttı. 150 lira uzattı. 

Gördünüz değil mi yaptığım alışverişi. Tamir için 200 lira harcadım. 150 liraya sattım. 50 lira zarar etmiştim ama sayemde piyasa hareketlendi. Bu alışverişten hem demirci hem de çeşmeci kazandı. İlaveten şu dükkan, bu dükkan bana dolaşmak kaldı. Stresi söylememe gerek yok. 

Dükkandan çıktıktan sonra Tarihi Buğday Pazarına geçip iki bardak çay içtim. Sonrasında eve yürüdüm. 

Eve varınca ilk işim her şeyiyle hazır musluğu takıvermek kaldı. Taktım. Vanayı açar açmaz musluktan şırıl şırıl su aktı. Herhalde takamadım deyip söküp tekrar taktım. Bu işlemi birkaç defa tekrarladım. Yeni musluk basbayağı su kaçırıyor. 

Musluğu çıkarıp ambalajına koydum. Akşam olduğu için ertesi güne kaldı, musluğu aldığım yere götürmek. 

Ertesi günü cuma vakti saat 12.00 gibi çeşmeciye vardım. Su kaçırıyor bu musluk dedim. "Bakalım arkadaş. Malımızın arkasındayız. Yalnız hem iyi hortum taktım. İyice sıktım. Kaçırmaması lazım" dedi. Hortumdan değil, içinden geliyor sanki. Burada yeriniz varsa bir test et dedim. Arka tarafa geçip denedi. "Kaçırıyor" dedi. Aynı marka musluktan bir başkasını alıp test etti. O da kaçırıyor. Dükkan sahibine durumu anlattı. "Ver arkadaşa oradan başka bir musluk. Olmadı. Parayı iade edelim. Yazık değil mi bu arkadaşa. İkinci gelişi buraya" dedi. Eleman elini atıp başka bir musluk çıkardı. "Efendim, şu var" dedi. Sahibi, "Ver onu ver. Üstü de bizden olsun. Hortumunu da başkasını takma. Bu markanın hortumunu takıver. Biz bu arkadaşa ayıplı mal sattık. Bize küfür etse, hakaret etse yeridir. Biz bunu hak ettik" dedi. 

Çıkışta kusura bakmayın dedim. "Ne kusuru arkadaş. Ayıp eden, kusurlu mal veren biziz. Senin gıyabımızda bize hakaret etmen de önemli değil. Bu işin bir de öbür dünyası var. Yine gel ama çay içmek için gel. Haydi uğurlar ola" dedi. 

Dükkandan çıkıp eve döndüm. 

Yeni verdikleri muslukla benim tamir ettirip sonra kiloyla sattığım muslukla aynı marka idi. Yani birinci kalite bir mal. Haliyle içim içime sığmadı. Bir de esnafın ilgi, alakası, malının arkasında durması, musluğu geri getirince kaşlarını çatmaması daha da hoşuma gitti. İşte böyle esnaflar da var. Helal olsun dedim. 

Eve gelince ilk işim musluğu takmak oldu. 

Yeni taktığım musluk çıkardığım muslukla aynı marka idi ama öyle zannediyorum, markanın ilk sürümleri. Kullanışı çıkardığım musluk gibi rahat değildi.

Şimdi her lavaboda elimi, yüzümü yıkarken giden musluğu hatırlıyorum. Görünen o ki bu musluk değişimi kolay kolay unutulmayacak. Her ihtiyacımı giderirken keşke tamir ettiğim musluğu yok yere satmayıp gelip bir deneseydim daha iyi olacaktı diyorum. 

Ama iş işten geçti. 

Hasılı garip bir alışveriş oldu benim için. Onca dolaş, didin, tamir ettir. Tamire 200 ver. Sonra bunu 150'ye sat. 1500 vererek yenisini al. O da bozuk çıksın. Sonra değiştirmeye git. Eski marka musluğu bul ama aynısı ya da aynı şekilde kullanışlı olmasın. Üzerine git gel o kadar yürüyüş yap. Gerçi bu alışverişin en güzel yanı bu. Bu vesileyle günlük yürüyüşümü fazlasıyla yapmış oldum. Stres, telaş da çabası. 

Siz siz olun. Bu musluk tecrübemi bir tarafa yazın ya da aklınızın bir köşesinde dursun. Olur ya bir gün musluğunuz su koyverirse benimle aynı tecrübeyi yaşamak isterseniz, ne yapacağınızı biliyorsunuz. Çünkü bu yol durgun piyasayı hareketlendiriyor. Belki sen kaybeden oluyorsun ama bilin ki tamirci kazanıyor, çeşmeci kazanıyor. Sana da her lavaboyu kullanışta unutamayacağın bir hatıra pardon tecrübe kalıyor. 

Yok, ben senin gibi yapmam diyorsanız, musluğu tamir ettirmeden yenisini alacaksınız. Tamir ettirecekseniz çeşmeyi test etmeden satmayın. Bu benim kulağıma küpe oldu. Bir de size küpe olsun istemem. Zira son pişmanlık fayda vermez.

Şu var ki musluğum kullanışlı olmasa da işler vaziyette. Önemli olan da bu. Üzerine bir de tecrübe. Kim verir size bedavadan bu tecrübeyi.